با توجه به اهمیت کنترل کیفی دستگاههای پرتودرمانی و امکان تعیین توزیع سه بعدی دز توسط دزیمتر ژل فریک آگاروز، این دزیمتر برپایه محلول سولفات فروس و ژل آگاروز تهیه شد. پاسخ دزیمترهای ژل فریک آگاروز آماده شده تحت تابش گاما تا دز جذبی Gy 20 بررسی شدند. دزیمترهای تهیه شده به روش طیف سنجی ارزیابی شدند. با توجه به اثر غلظت عوامل تشکیل دهنده بر پاسخ دزیمتر ژل فریک آگاروز، ترکیب های مختلف برای رسیدن به حساسیت بهتر و تکرارپذیری بررسی شدند. در این راستا، پاسخ نمونه های دزیمتر در غلظت های مختلف یون فروس، اسید سولفوریک و نشانگر ارزیابی شدند. نتایج نشان دادند دزیمتر ژل فریک آگاروز تهیه شده تا Gy 20 رفتار خطی دارد. هم چنین بهترین ترکیب دزیمتر ژل فریک آگاروز با حساسیت و پایداری بالای دزیمتر به صورت mM 2/0 فروس، mM 25 اسید سولفوریک و mM 15/0 زایلنول تعیین شد.

سابقه و هدف: یکی از مشکلات دزیمترهای شیمیایی همچون تریمیسیک اسید، مایع بودن محیط فعال دزیمتر است که به کارگیری آن را با مشکل مواجه می کند. قرارگیری دزیمتر شیمیایی در بستر ژلی می تواند تا حدودی به فائق آمدن بر این مشکل کمک نماید. با توجه به اهمیت پایداری زمانی پاسخ دزیمتر پس از تابش، در این مطالعه، این پارامتر در مورد دزیمتر ژلاتین- تریمیسیک اسید در گستره دزهای یک جلسه پرتودرمانی در زمان های یک، دو، سه و چهار روز پس از تابش دهی مورد بررسی قرار گرفت.مواد و روش ها: بعد از ساخت ژل با غلظت 1میلی مولار و pH برابر 2.2 و قرار دادن در داخل ویال هایی از جنس پرسپکس، درب آن ها توسط پارافیلم بسته شده و برای حذف نور، اطراف آن با فویل آلومینیومی پوشیده شده و برای تابش دهی با دستگاه شتاب دهنده خطی، به پنج گروه تقسیم شدند. پرتودهی 24 ساعت بعد از ساخت ژل، با پرتو 6 مگاولت، توسط دستگاه شتاب دهنده خطی انجام شد. در مرحله تابش دهی هر یک از ویال ها در ایزوسنتر شتاب دهنده و در SSD برابر 100 سانتی متر و میدان 10×10سانتی متر مربع قرار داده شدند. گروه های مورد بررسی دزهایی در گستره 0-200 cGy را دریافت نموده وپس از تابش دهی در دمای 4 درجه سلسیوس نگهداری شدند. خوانش ویال ها توسط دستگاه اسپکتروفلورومتر JASCO 6200 در زمان های یک، دو، سه و چهار روز بعد از تابش دهی در طول موج های برانگیختگی 370، 380، 390، 410، 420 و 450 نانومتر انجام شد.یافته ها: پس از رسم منحنی نشر دزیمتر توسط دستگاه اسپکتروفلوریمتری، طیف نشری در طول موج های مورد بررسی دارای پیک در طول موج های 377، 387، 396، 416، 427 و 457 در روزهای متوالی بعد از تابش دارا بوده و در مقایسه مشخص شد بیش ترین پایداری پاسخ دز یک روز بعد از تابش دهی در دزیمتر مشاهده می شود.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان می دهد که ترکیب ژلاتین- تریمسیک اسید در روز بعد از تابش دهی بهترین پاسخ و بیش ترین پایداری را داشته است و با توجه به شرایط دزیمتر، امکان به کارگیری کلینیکی آن قابل بررسی می باشد.

امروزه دزیمتر CaSo4:Dy به طور گسترده در دزیمتری فردی و محیطی مورد استفاده قرار می گیرد. در این تحقیق پاسخ دزیمترCaSo4:Dy ، ساخته شده به روش شیمیایی با غلظت های مختلف (11/0، 15/0 و 2/0 درصد مولی) از ناخالصی دیسپروسیم، به دز پرتو گاما و هم چنین تاثیر برنامه گرمادهی در طول فرایند خواندن TLD ، بر روی منحنی درخشش آن مورد بررسی قرار گرفته است. منحنی درخشش دارای دو قله در دماهای 100و 167oC می باشد. قرص های ساخته شده از حساسیت بالایی برخوردارند و در مورد نمونه با میزان ناخالصی Dy برابر با 2/0 درصد مولی، حساسیت نسبی 12 می باشد. پاسخ دزیمتر تا دز 3/7Gy خطی است و میزان محوشدگی در طول 10 روز 36% است.

مزیت دزیمتر ژلی- پلی مری توانایی منحصر به فرد آن در اندازه گیری دز به صورت سه بعدی و انتگرالی و هم چنین قابلیت شکل دهی آن به صورت شبه انسان می باشد. در این مطالعه دزیمتر ژلی- پلی مری PAGAT در ستون گرمایی رآکتور تحقیقاتی تهران، تحت تابش نوترون های حاصل از شکافت که انرژی آن ها تا حد گرمایی شدن کاهش یافته بود، قرار گرفت و پاسخ ژل با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) به صورت تغییر در آهنگ بازگشت هسته ها مورد بررسی قرار گرفت. خطی بودن پاسخ ژل نسبت به دز موثر و دز جذبی نوترون های گرمایی، دقت فضایی آشکارساز، خطای درجه بندی و کم ترین دز قابل تشخیص توسط دزیمتر ژلی- پلی مری مورد بررسی قرار گرفت. برای درجه بندی پاسخ ژل (R2) نسبت به دز دریافتی، توزیع شار نوترونی در ستون گرمایی به روش فعال سازی نوترونی پولک طلا تعیین شد و با استفاده از ضرایب تبدیل شار به دز موثر داده شده در توصیه ANSI/ANS-6.1.1-1997، دز معادل و با استفاده از عامل کیفیت QF داده شده، دز جذبی نقشه شار مذکور به دست آمد. نتایج به دست آمده نشان می دهد که دزیمتر ژلی- پلی مری PAGAT ابزار مناسبی برای دزیمتری نوترون های گرمایی می باشد. حساسیت دزیمتر به نوترون های گرمایی برابر با 0.0152±0.0055GY-1s-1 و کم ترین دز قابل تشخیص در حدود 1.8GY تقریب زده شد.

مهم ترین مزیت دزیمترهای ژلی توانایی منحصر به فرد آن ها در تعیین توزیع سه بعدی دز است. دزیمترهای ژلی- پلی مری در حقیقت مونومرهایی هستند که در یک شبکه ژلاتینی به طور یکنواخت توزیع شده اند. در اثر پرتودهی، مونومرهای موجود در ژل به پلی مر تبدیل شده و برخی خواص دزیمتر ژلی تغییر می کنند که قابل آشکارسازی است. یکی از این تغییرها، خواص مغناطیسی دزیمتر ژلی- پلی مری است که از طریق تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) قابل آشکارسازی است. در این پژوهش سعی شده است اثر تغییر قدرت میدان مغناطیسی سیستم تصویربرداری تشدید مغناطیسی بر پاسخ دزیمتر ژلی MAGICA مورد بررسی قرار گیرد. برای این منظور دزیمتر ژلی- پلی مری MAGICA پس از ساخته شدن در آزمایشگاه، توسط نوترون های گرمایی در ستون گرمایی رآکتور تهران مورد پرتودهی قرار گرفت و سپس به وسیله دو سیستم تصویربرداری تشدید مغناطیسی با قدرت های مغناطیسی 0.5 و 1.5 تسلا با پارامترهای نرم افزاری بهینه مورد تصویربرداری قرار گرفت. پارامترهای دزیمتری بررسی شد. حساسیت دزیمتر در تصویربرداری با سیستم تصویربرداری تشدید مغناطیسی با قدرت مغناطیسی 0.5 تسلا (ساخت شرکت زیمنس)، 0.005±0.17 گری بر ثانیه و برای سیستم تصویربرداری تشدید مغناطیسی با قدرت مغناطیسی 0.5 تسلا (ساخت شرکت فیلیپس)، معادل 0.005±0.16 گری بر ثانیه به دست آمد. مقدار R2 در تمام نقاط برای سیستم با قدرت مغناطیسی 0.5 تسلا بیش تر بود. قدرت تفکیک دز برای تصویرهای حاصل از سیستم های با قدرت مغناطیسی 1.5 و 0.5 تسلا تا دزهای حدود 17.5 گری تفاوت چندانی نداشت و در ورای آن تفاوت قدرت تفکیک دز قابل توجه می شد. چنین نتیجه گرفته شد که در کاربردهایی که حداکثر دز جذبی در آن ها 17.5 گری است، می توان از سیستم تصویربرداری مغناطیسی با قدرت میدان مغناطیسی 0.5 تسلا و 8 اکو استفاده نمود و در کاربردهایی که با دزهای بالای 17.5 گری سروکار دارد لازم است از سیستم با قدرت میدان مغناطیسی 1.5 تسلا و 32 اکو استفاده شود.

با بررسی اثر عوامل مؤثر بر پاسخ یک دزیمتر ژل فریک، می ­توان به نمونه بهینه ­ای دست یافت که در کاربردهای دزیمتری حساسیت بهتر و محوشدگی پاسخ کم تری داشته باشد. در این پژوهش، نمونه ­های دزیمتر ژل فریک پلی وینیل الکل با غلظت های متفاوت از مواد تشکیل دهنده آن ساخته شدند. نمونه ­ها تا دز 60 گری در یک سیستم گاماسل پرتودهی شدند. ارزیابی نمونه های تهیه شده با طیف ­سنج نوری نشان داد که دزیمتر شامل 10 % پلی وینیل الکل با جرم مولکولی g/mol 72000، mM 25 اسید سولفوریک 98 %، mM 5/0 فروس آمونیم سولفات، mM 165/0 زایلنول اورنج سدیم، 1 % گلوتارآلدهید و آب فوق خالص حساسیت بالاتری دارد. هم چنین این ترکیب محدوده پاسخ خطی گستره ­تری به دست می ­دهد. با ساخت ترکیب پیشنهادی دزیمتر در چند دسته و نگه داری در شرایط مختلف محیطی قبل و بعد از پرتودهی مشخص گردید نمونه های ساخته شده در شرایط نگه داری یخچال و تاریکی تا 10 روز پس از ساخت پایدارند. درحالی که نگه داری دزیمترها در شرایط دمای اتاق و روشنایی سبب کاهش پایداری و محوشدگی پاسخ می­ گردد.

هدف این مطالعه بررسی سؤالات طیف لیکرت با دو ویکرد نظریه کلاسیک آزمون و نظریه سؤال پاسخ و قرار دادن نتایج این دو رویکرد در کنار یکدیگر و پاسخ به این سؤال "آیا نتایج این دو رویکرد همسو بوده یا اینکه در تضاد با یکدیگرند؟" است. روش پژوهش از نوع توصیفی و از حیث داده ها یک روش تحلیل ثانویه است. آزمودنی های مورد مطالعه در این پژوهش شامل 977 نفر از دانش آموزان مقطع متوسطه اول بودند که با حذف افراد در مرحله غربالگری داده ها، در نهایت تحلیل سؤالات برونگرایی بر روی اطلاعات 783 نفر آزمودنی، تحلیل سؤالات گشودگی بر روی اطلاعات 763 نفر آزمودنی و تحلیل سؤالات مسئولیت پذیری نیز بر روی اطلاعات 784 نفر آزمودنی انجام شد. ابزار پژوهش 3 خرده مقیاس برون-گرایی، گشودگی و مسئولیت پذیری آزمون شخصیت نئو بود. نتایج تحلیل های آماری نشان داد که هرچه همسانی درونی سؤالات بالاتر باشد نتایج دقیق تر و معتبرتری از مدل مدرج پاسخ به دست می آید و برای سؤالات با همسانی درونی پایین از طریق این مدل باید بسیار محتاط عمل کرد، زیرا ممکن است آستانه سؤالات را به صورت وارونه نشان داده یا ضریب تشخیص سؤالات را منفی یا مثبت کاذب نشان دهد. در مجموع کاربرد همزمان روش های مختلف تجزیه و تحلیل آماری به تحلیل بهتر و رسیدن به نتایج دقیق تر کمک خواهد کرد.

با پیشرفت های اخیر در پرتودرمانی، لزوم تهیه دزیمترهایی که بتوانند توزیع دز را به صورت سه بعدی اندازه گیری کنند آشکارتر شده است. در حال حاضر ژل های حساس به تابش، به کمک روش های تصویربرداری، امکان اندازه گیری توزیع سه بعدی دز را فراهم آورده اند. اما این روش دارای محدودیت هایی است. پلی مر جامد رادیوکرومیک PRESAGE، ماده جدیدی برای دزیمتری سه بعدی است که تحت تابش پرتوهای یوننده، پاسخ کرومیکی از خود نشان می دهد و مزیت هایی بر دیگر روش های ژل دزیمتری دارد. در این مطالعه حساسیت، خطی بودن و پایداری پاسخ این دزیمتر به ازای غلظت های مختلفی از ماده فعال کننده و رنگ دانه، مورد بررسی قرار گرفته است. در این تحقیق، ابتدا دزیمترهای  PRESAGEبا ترکیبات مختلف ساخته شده و تحت تابش پرتوهای گامای کبالت 60 در محدوده دز صفر تا50  گری قرار گرفتند. سپس تغییرات جذب اپتیکی دزیمترها توسط اسپکتروفوتومتر تا 14 روز پس از پرتودهی اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که افزایش غلظت فعال کننده منجر به افزایش حساسیت و کاهش پایداری پاسخ این نوع دزیمتر می شود. علاوه بر این، مشاهده شد که پاسخ دزیمتر با ضریب همبستگی خوبی (بزرگ تر از 0.99) خطی می باشد.

در این طرح، دزیمتر شیمیایی اتانول کلروبنزن (ECB) برپایه استاندارد ASTM ساخته شده است. ویژگی های این دزیمتر در محدوده دزهای صفر تا 30 کیلوگری مورد بررسی قرار گرفته اند. پرتودهی با چشمه کبالت 60 انجام گرفته است. قرائت دز - پاسخ با سه روش عیارسنجی (تیتراسیون)، اسپکتروفوتومتری و نوسان سنجی (اسیلومتری) انجام گرفته و روش نوسان سنجی به عنوان بهترین روش انتخاب شده است. عوامل موثر بر دز - پاسخ از جمله تاثیر میزان دز، دمای پرتودهی، انرژی پرتو و گذشت زمان بررسی شدند. همچنین قابلیت تکرار پاسخ و یکنواختی آن نیز مورد بررسی قرار گرفت. دزیمتر اتانول کلروبنزن، پایدار و قابل اطمینان است به طوری که می توان آنرا در دزیمتری روزمره سیستم تابش-  فراوری گاما در محدوده دزهای 0.5 تا 30 کیلوگری بکار برد.